Khi Thiên Chúa lựa chọn ông Áp-ra-ham để bắt đầu cuộc hành trình cho việc Chúa Cứu Thế đến trong trần gian. Trong suốt hơn 400 năm từ Áp-ra-ham đến Mô-sê, Ngài được biết với cái tên “Thiên Chúa của Áp-ra-ham, I-sa-ác và Gia-cóp”, Thiên Chúa của tổ phụ Ít-ra-en. Ngài là một Thiên Chúa mạnh mẽ hơn bất cứ thần thánh nào của các dân tồn tại trên trái đất. Nhưng chưa bao giờ mạc khải danh xưng Ngài cho bất cứ ai cũng như dưới bất cứ danh xưng cụ thể nào ngoài danh xưng “Elohim”.
Khi Ngài mạc khải mình ra cho ông Mô-sê trong bụi gai cháy. Cuộc nói chuyện giữa Ngài và ông Mô-sê mở ra một viễn cảnh mới, một thời đại mới. Ngài bắt đầu hành động với quyền năng của Ngài để giải phóng dân Ngài khỏi gông cùm của kẻ thù. Nhưng trước khi mọi sự này xảy ra, Ngài đã mạc khải cho ông Mô-sê thánh danh Ngài: GIA-VÊ (YHWH)
13 Ông Mô-sê thưa với Thiên Chúa: “Bây giờ, con đến gặp con cái Ít-ra-en và nói với họ: Thiên Chúa của cha ông anh em sai tôi đến với anh em. Vậy nếu họ hỏi con: Tên Đấng ấy là gì? Thì con sẽ nói với họ làm sao?”14 Thiên Chúa phán với ông Mô-sê: “Ta là Đấng Hiện Hữu.” Người phán: “Ngươi nói với con cái Ít-ra-en thế này: ‘Đấng Hiện Hữu sai tôi đến với anh em.’”15 Thiên Chúa lại phán với ông Mô-sê: “Ngươi sẽ nói với con cái Ít-ra-en thế này: ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của cha ông anh em, Thiên Chúa của Áp-ra-ham, Thiên Chúa của I-xa-ác, Thiên Chúa của Gia-cóp, sai tôi đến với anh em. Đó là danh Ta cho đến muôn thuở, đó là danh hiệu các ngươi sẽ dùng mà kêu cầu Ta từ đời nọ đến đời kia. (Xh 3:13-15)
Trong đoạn Kinh Thánh này, danh xưng “Gia-vê” được dịch là “Đấng Hiện Hữu”. Đây chỉ có thể nói được một khía cạnh rất nhỏ bé của danh Ngài, cũng có bản dịch là “Ta là Đấng Ta Là”… Cho dù có dịch thế nào thì cũng không thể nói hết được ý nghĩa của từ “YHWH”. Chúng ta cùng nhau dành chút thời gian tìm hiểu sâu hơn danh xưng vô cùng thánh thiêng này.
YHWH (Gia-vê) được hình thành bởi 4 chữ cái Y (Yod), H (Hê), W (Vav), H (Hê) (הוהי). Theo truyền thống Do Thái từ này có nghĩa là “nguồn sự sống”; Ngài là nguồn gốc sự sống của mọi tạo vật. Theo Xuất Hành 3:14
Ông Môisê muốn biết danh Thiên Chúa, và Ngài nói với ông: “Ta là Đấng Ta là”; điều này có nghĩa là: “Ta tự gọi hay được gọi theo việc Ta làm trong thế giới này.” Khi Ta xét xử con người, Ta là Elohim, danh xưng này dành cho Vị Thẩm Phán. Khi Ta chiến đấu với tên ác thần, Ta được gọi là Zevooth. Khi Ta thực hiện phán xét tội lỗi của con người Ta được biết với cái tên là El Shadai, và khi Ta viếng thăm trái đất với lòng thương xót là Ađônai hay YHWH, (Sự Sống Đời Đời).
Qua đây chúng ta thấy được, danh xưng YHWH là hành động thương xót của Thiên Chúa khi Ngài nhìn thấy sự đau khổ của con Ngài. Ngài chạnh lòng thương xót họ; Ngài đến viếng thăm họ. YHWH là Một Thiên Chúa giàu lòng thương xót và gần gũi. Có thể nói đó là một Danh Xưng của Giao Ước. Điều đáng chú ý, danh xưng này lần đâu tiên xuất hiện lại ở trong Sách Sáng Thế khi Thiên Chúa (YHWH) thở hơi sự sống vào lỗ mũi của A-đam (St 2:7). Hành động của Ngài đến trước khi Ngài mạc khải Tên Ngài. Từ này rất kỳ diệu bởi chính cách phát âm của từ này. Để phát âm từ này, người ta như hít vào khi nói từ “GIA” và thở ra khi nói từ “VÊ”. Hành động hít vào này mang ý nghĩa sự sống. Ngài là nguồn sống của con người và tạo vật. Không những là nguồn sống, mà để thực hiện điều này Ngài phải tiếp xúc và gần con người đến độ sự sống luân chuyển trong mọi ngõ ngách của cơ thể. Hơi thở là biểu tượng của “sự sống”.
Con người là hình ảnh của Thiên Chúa. Hình ảnh đó được biểu hiện một cách sống động chứ không phải là một hình ảnh chết. Sự sống của Ngài ở trong con người. Hành động hít vào và thở ra của con người là một cách tuyên xưng danh Ngài, không lời nhưng mỹ miều và diệu kỳ cho dù con người thức hay ngủ, cho dù con người có nhận ra hay không nhận ra Ngài. Cho dù con người có biết đến Ngài hay không, hơi thở của Ngài vẫn đi vào trong con người, đi vào trong mọi ngõ ngách của thân xác để nó trở thành một sinh linh, một con người sống động. Hởi thở đó chính là Thần Khí Sự Sống. Thiên Chúa đóng dấu con người bằng chính sự sống của Ngài làm bằng chứng hình ảnh của Ngài. Cho nên, mọi hơi thở của chúng ta phải là lời ca ngợi tạ ơn Người Cha Giàu Lòng Thương Xót của mình.
Danh xưng Gia-vê của Thiên Chúa là hành động tràn đầy lòng thương xót của Ngài. Ngài đến viếng thăm dân Ngài khi họ ở trong sự đau khổ, tủi nhục và chết chóc. Ngài đến để giải thoát họ khỏi ách nô lệ cho người Ai Cập. Ngài đến để thiết lập giao ước với dân Ngài sau cuộc giải phóng này. Việc Ngài mạc khải thánh danh Ngài trước hành động để cho dân nhận biết Ngài. Ngài không chỉ là Thiên Chúa của tổ phụ họ mà còn là Thiên Chúa của Lòng Thương Xót, Thiên Chúa Giao Ước. Ngài mời gọi bước vào trong Giao Ước được thiết lập bằng chính Thánh Danh Ngài. Đây là một giai đoạn mới trong lịch sử cứu độ của Ngài. Việc thiết lập một dân thánh với bằng giao ước và bằng chính Thánh Danh Ngài để họ thấy được sự gẫn gũi và yêu thương của Ngài.
Qua danh xưng Gia-vê, chúng ta được mời gọi đi vào trong giao ước của Ngài. Trong năm 2026, là thời gian mời gọi chúng ta đổi mới giao ước với Thiên Chúa. Con số 26 là ý nghĩa con số của từ YHWH (10+5+6+5). Nó có nghĩa là sự duy nhất, sự hoàn hảo và bản tính vĩnh hằng của Thiên Chúa. Con số này là mối quan hệ giữa Thiên Chúa và trái đất. Nó biểu thị cho sự hiện diện vĩnh hằng của Ngài quá khứ, hiện tại và tương lai. Chính vì vậy mà nhiều nhà chú giải Kinh Thánh đã dịch từ này là “Đấng Hiện Hữu”.
Ngoài ra hình tượng ý nghĩa của từ này là: Yod = Bàn tay, Vav = Đinh, He = Nhìn đây. Ghép chúng lại chúng ta có được ý nghĩa của từ này: “Này đây Đấng bị đóng đinh”. Qua đây cho chúng ta thấy hình ảnh của giao ước mới trong Đức Ki-tô, Đấng chịu đóng đinh trên thập giá. Cái chết của Ngài trên thập giá giải phóng chúng ta khỏi ách nô lệ của tội và sự chết, và đem chúng ta đi vào trong sự sống vĩnh cửu của Ngài. Đây là giao ước mới trong Con Thiên Chúa. Nói cách khác, Giao Ước Vĩnh Cửu mà Gia-vê Thiên Chúa muốn thực hiện thực sự trong Con của Ngài là đem chúng ta vào trong sự hiện diện vĩnh hằng của Ngài. Ngài muốn chúng ta được tận hưởng chính Ngài bởi chính lòng thương xót và tình yêu được mạc khải qua Con Thiên Chúa.
Đây là giao ước mà mỗi người chúng ta được mời gọi bước vào bằng cách đón nhận Con Thiên Chúa là Đấng Cứu Thế, là Đức Ki-tô Giê-su. Bước vào năm mới này, ước gì mỗi chúng ta dành thời gian để tìm kiếm sự hiện diện vĩnh hằng của Thiên Chúa. Đồng thời, chúng ta cũng được mời gọi để kêu gọi con cái của Ngài đi vào trong giao ước này bằng cách rao truyền ơn cứu độ.
Nguyện xin Sự Bình An của Tin Mừng bao phủ mỗi người chúng ta và gia đình chúng ta trong năm 2026 này.